ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲೇ ಇತ್ತು ಗಾಸಿಪ್, ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್: ಇದು ಮೊದಲ ನಾಯಕಿಯ ದುರಂತ ಕಥೆ

2072

author-ssreedhra-murthyಇವತ್ತು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ (ಮಾರ್ಚ್ 3). ಮೊದಲ ವಾಕ್ಚಿತ್ರ ‘ಸತಿ ಸುಲೋಚನಾ’ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ದಿನ. ಈ ಸಿನಿಮಾ ಕುರಿತು ಏನೆಲ್ಲಾ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನೀವು ಕೇಳಿರುತ್ತೀರಿ. ಆದರೆ ಸತಿ ಸುಲೋಚನೆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದ ತ್ರಿಪುರಾಂಬಾ ಅವರ ವಿವರ ಮಾತ್ರ ಇತಿಹಾಸ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ನಿಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿರಬಹುದು.

‘ಸತಿ ಸುಲೋಚನಾ’ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕಿಯಾದ ತ್ರಿಪುರಾಂಬ (ಜನನ ಜುಲೈ 17,1910) ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂದೇನು ಆಸೆ ಪಟ್ಟವರಲ್ಲ. ಅವರ ತಂದೆ ಏಮಿನಿ ಶಂಕರ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಪದ್ಧತಿಯ ಉದ್ದಾಮ ಪಂಡಿತರು. ಅವರ ಹಾದಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುರಾಂಬಾ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. 1933 ಗುಬ್ಬಿ ಕಂಪನಿಗೆ ಐವತ್ತು ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಸಂದರ್ಭ, ಈ ಆಚರಣೆಗೆಂದೇ ಬಿ.ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಯ್ಯನವರು ‘ಕುರಕ್ಷೇತ್ರ’ನಾಟಕವನ್ನು ಬರೆದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಕಲಾವಿದೆ ಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಗುಬ್ಬಿ ವೀರಣ್ಣನವರಿದ್ದರು. ಶಂಕರ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳ ಗೆಳೆಯರೂ ಆದ ಎಸ್.ವಿ.ನರಸಿಂಹ ಮೂರ್ತಿಯವರ ಸೂಚನೆ ಮೇರೆಗೆ ತ್ರಿಪುರಾಂಬಾ ಅವರು ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಆಗೆಲ್ಲಾ ಕಲಾವಿದೆ ಎಂದರೆ ಗಾಯನಕ್ಕೂ ಮಹತ್ವ ಇತ್ತು. ತ್ರಿಪುರಾಂಬಾ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದರು. ಇಡೀ ರಾತ್ರಿ ಸುಮಾರು ನಲವತ್ತು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಅವರು ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲೂ ಕಲ್ಯಾಣಿ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದ ‘ಪಡುಗಡಲ ಎದೆಯೊಡೆದು’ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿತ್ತು.

sathi-sulochana-3-min

ಆರ್.ನಾಗೇಂದ್ರ ರಾವ್ ಮತ್ತು ಷಾ ಚಮನ್‍ ಲಾಲ್ ಡುಂಗಾಜಿಯವರ ಸಮ್ಮಿಲನದಿಂದ ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ವಾಕ್ಚಿತ್ರ ‘ಸತಿ ಸುಲೋಚನಾ’ಕ್ಕೆ ಚಾಲನೆ ದೊರಕಿತು. ಸುಬೇದಾರ್ ಛತ್ರಂ ರಸ್ತೆಯ ಈಗಿನ ಕಪಾಲಿ ಥಿಯೇಟರ್‍ ಪಕ್ಕದ ಮನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಅಭ್ಯಾಸ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ರಂಗಭೂಮಿಯಿಂದ ಬಂದ್ದಿದ್ದ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ನಾಯಡು ಇಂದ್ರಜಿತುವಾದರೆ ನಾಗೇಂದ್ರ ರಾಯರು ರಾವಣನ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನದ ಹೊಣೆಯನ್ನೂ ಹೊತ್ತರು. ವೈ.ವಿ.ರಾವ್ (ಜ್ಯೂಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯವರ ತಂದೆ) ನಿರ್ದೇಶನದ ಜೊತೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಮೂಕಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಸ್ಟಾರ್ ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಬಾಯಿ ಮೊದಲಿಗೆ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಮಂಡೋದರಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅವರ ತಂಗಿ ಕಮಲಾ ಬಾಯಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಎಂದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿತ್ತು. ಕೊಲ್ಹಾಪುರದ ಛತ್ರಪತಿ ಸಿನಿಟೋನ್‍ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ. ಇನ್ನೇನು ಎರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರತಂಡ ಹೊರಡಬೇಕು ಎನ್ನುವಾಗ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಡುಂಗಾಜಿಯವರು ‘ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ’ ನಾಟಕದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ ತ್ರಿಪುರಾಂಬಾ ನಾಯಕಿಯಾಗ ಬೇಕು ಎಂದು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದರು. ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಮಾತಿಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಒಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ನಾಯಕಿಯಾಗ ಬೇಕಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಬಾಯಿ ಮಂಡೋದರಿಯಾದರು. ಆ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಬೇಕಿದ್ದ ಕಮಲಾ ಬಾಯಿಯವರಿಗೆ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಾಯುವ ರಾಕ್ಷಸಿ ಪಾತ್ರ ನೀಡಿದರು.

ಒಂದು ಕಡೆ ಸಿನಿಮಾದ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ನಾಯ್ಡು- ಲಕ್ಷ್ಮಿಬಾಯಿ, ನಾಗೇಂದ್ರ ರಾವ್ ಕಮಲಾ ಬಾಯಿ, ವೈ.ವಿ.ರಾವ್-ರುಕ್ಮಿಣಿ ನಡುವೆ ಮೂರು ಪ್ರೇಮ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ತಮಗರಿವಿಲ್ಲದೆ ತ್ರಿಪುರಾಂಬಾ ಚಿತ್ರ ತಂಡದ ಪಾಲಿಗೆ ಖಳನಾಯಕಿಯಾಗಿ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತು. ಕಮಲಾ ಬಾಯಿಯವರಿಗೆ ರಾಕ್ಷಸಿ ಪಾತ್ರ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನಾಗೇಂದ್ರ ರಾಯರು ಕಿಡಿ ಕಿಡಿಯಾದರು. ಕೊನೆಗೆ ಕಮಲಾ ಬಾಯಿಯವರಿಗೆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಿಲ್ಲದಂತಾಯಿತು. ಈ ಕೋಪ ತ್ರಿಪುರಾಂಬಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ತಿರುಗಿತು. ತಂಡದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕಲಿತಿದ್ದವರು ತ್ರಿಪುರಾಂಬಾ ಒಬ್ಬರೇ. ನಾಗೇಂದ್ರ ರಾಯರು ಮೈಸೂರು ವಾಸುದೇವಾಚಾರ್ಯರ ಬಳಿ ಪಾಠ ಕೇಳಿದ್ದರೂ ಅದು ತೀರಾ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿದ್ದು. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಹಾಡಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ನಾಗೇಂದ್ರ ರಾಯರಿಗೂ ತ್ರಿಪುರಾಂಬಾ ಅವರಿಗೂ ವಾದ-ವಿವಾದಗಳು ನಡೆಯಲು ಆರಂಭವಾದವು.

sati-sulochan-1

ಇಂದ್ರಜಿತುವನ ಮರಣ ಪ್ರಸಂಗ, ಸುಲೋಚನೆ ಅಳಬೇಕು, ತ್ರಿಪುರಾಂಬಾ ಅವರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರು ಬರಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಸಿ ಮೆಣಸಿನ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಹಾಕಿ ತಿಕ್ಕಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಕಣ್ಣು ಕೆಂಪಾಯಿತು ಅಷ್ಟೇ, ಕೊನೆಗೆ ನೀರು ಚಿಮುಕಿಸಿ ಕಣ್ಣಿರಿನ ಎಫೆಕ್ಟ್‍ ತರಲಾಯಿತು ಇಂದ್ರಜಿತುವಿನ ರುಂಡ ಸುಲೋಚನೆಯ ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಟ್ರಿಕ್ ಶಾಟ್‍ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದವರು ನಾಗೇಂದ್ರ ರಾಯರ ಸ್ನೇಹಿತರಾದ ಗಿರಿಲಾಲ್. ಇದಕ್ಕಾಗಿ  ತ್ರಿಪುರಾಂಬಾ ಅವರನ್ನು ಹಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮುಗಿದು ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆ ಕಳೆದರೂ ಉದ್ದೇಶ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಬ್ಬರೂ ಬಂಧನದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಬಂದೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದೆಲ್ಲದರ ತೊಂದರೆಗಳ ನಡುವೆ ಕೂಡ ತ್ರಿಪುರಾಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಸೊಗಸಾಗಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದರು. 1934ರ ಮಾರ್ಚಿ 3ರಂದು ಪ್ಯಾರಾಮೌಂಟ್ ಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ‘ಸತಿ ಸುಲೋಚನಾ’ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಕೂಡ ಇತ್ತು. ಆದರೆ  ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಉಳಿದವರಿಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಹೆಸರು ಕೀರ್ತಿಗಳು ಬಂದರೆ ತ್ರಿಪುರಾಂಬಾ ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಅವಕಾಶ ಕೂಡ ಸಿಕ್ಕಲಿಲ್ಲ.

ಇಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ತ್ರಿಪುರಾಂಬಾ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಸಂಗೀತದ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದರು. ಪುರಂದರ ದಾಸ(1937) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುರಂದರ ದಾಸರ ಹೆಂಡತಿಯ ಚಿಕ್ಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. 1938ರಲ್ಲಿ ತಬಲಾ ಕಲಾವಿದ ವೇಣುಗೋಪಾಲ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ನಂತರ ಸೇಲಂ ಸೇರಿದವರು ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ದೂರವಾದರು. ಒಂದೆರಡು ತಮಿಳು ಚಿತ್ರಗಳ ಚಿಕ್ಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇತ್ತ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಅವರ ಹೆಸರು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ದೂರವಾಯಿತು. 1979ರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದಾಗ ಅದು ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಳ ಪುಟದ ಸುದ್ದಿ ಕೂಡ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಈಗ ಮೂರು ಸಾವಿರದ ಗಡಿ ದಾಟಿದೆ. ಆದರೆ ಮೊದಲ ನಾಯಕಿಯ ಸ್ಥಿತಿಗೂ ಇಂದಿನ ನಾಯಕಿಯರ ಸ್ಥಿತಿಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸದ ಸಾರವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೇಳಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.

1 COMMENT

Leave a Reply